Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 150

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 21“

 

Đây là một truyện thơ dài viết theo thể song thất lục bát, cũng có chương hồi tình tiết gay cấn, nghệ thuật thắt nút cởi nút, tạo mâu thuẫn rồi giải quyết mâu thuẫn nên chỉ mong được nghệ sĩ Thu Hà nhận ra khi diễn ngâm. Đây không phải là một bài thơ bình thường mà là một sự đan xen cứ hai câu thất thì lại hai câu lục bát. Đặc điểm của hai câu song thất chỉ cần chú ý chữ cuối cùng của câu 1 phải vần với chữ số 5 của câu 2 như chữ „“đó“ vần với chữ “tỏ“. còn câu 2 chữ số 3 luôn luôn là vần bằng như chữ “riêng” ở đây. Câu đầu tiên: Chuyện kể tiếp nguyệt có 4 vần trắc liên tiếp, nên theo tôi ngâm được thì ngâm không thì đọc thơ, nói thơ là tốt nhất. Thơ đường luật trong mấy nghìn năm nay các nhà nho phần lớn chỉ đọc, ngày nay mới có người ngâm như Thúy Mùi ngâm thơ Hồ Xuân Hương vậy.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 149

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 20“

 

Sáng mồng một tết Tây Lịch, năm 2020 khai bút mừng xuân. Thông thường người ta hay làm thơ, các cụ đồ có truyền thống làm thơ đường hay viết câu đối tết. Còn tôi thì phá lệ ngồi viết bình giảng thơ tôi làm ra, được nghệ sĩ Trần Thu Hà diễn ngâm video tới số 20 về cuộc đời chàng thanh niên miền Nam có tên gọi là Lục vân Tiên. Chàng là một người anh hùng cái thế đã chìm đắm đi trong giấc ngủ của tôi và buổi sáng ngủ dậy, tôi say xưa viết về chàng như viết chính về cuộc đời tôi vậy. Phải chăng tôi đã hóa thân thành một Lục Vân Tiên của thế kỷ thứ 21? Song thất lục bát viết thành trường ca theo đúng luật bằng trắc khăng khít chuẩn xác như rui mè xà ngang; cột dọc vào mộng khớp với nhau như tình chàng nghĩa thiếp. Tới nay tôi vẫn thấy chỉ có Nguyễn gia Thiều và Đoàn thi Điểm? Sao mà hiếm hoi và ít ỏi quá vậy? Tôi biết Thu Hà rất mệt mỏi mỗi khi phải uốn giọng cong lưỡi cho cao vút lên, trầm bổng thanh giáng bởi các âm vần trắc. Người ta bảo, thơ song thất lục bát là lối thơ quý tộc cung đình viết ra là để ngâm như Cung Oán Ngâm Khúc và Chinh Phụ Ngâm. Không phải đơn thuần cả hai tác phẩm này đều có chữ “ngâm“ kèm theo. Vương tử Trực là người hiểu hơn ai hết về tài năng của Lục vân Tiên về lĩnh vực văn chương cũng như võ học và rất lấy làm nuối tiếc cho đất nước mất đi một nhân tài.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 148

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 18“

 

Tôi nghĩ cụ Nguyễn Đình Chiểu xây dựng nhân vật Hớn Minh có thể do ảnh hưởng bởi nhân vật Từ Hải trong truyện Kiều của cụ Nguyễn Du và nhân vật Lỗ Đạt tức Hoa hoà thượng Lỗ trí Thâm trong truyện Thủy Hử của nhà văn Thi Nại Am bên Tàu. Cả ba đều là hòa thượng, tính cách rất giống nhau, anh hùng trượng nghĩa hảo hán giang hồ tuấn kiệt. Nhưng Hớn Minh này sau khi giúp triều đình thì ung dung tự tại tiếp tục tu hành, tuổi thọ rất cao không chết oan uổng như Từ Hải và Lỗ trí Thâm oán hận đầy mình. Còn tôi cứ theo cái sườn thơ lục bát định sẵn của cụ Nguyễn đình Chiểu mà cảm xúc ra thơ song thất lục bát. Một thể thơ rất thích hợp cho việc diễn ngâm theo nền nhạc truyền thống của dân tộc như đàn tỳ bà, đàn tranh, sáo, nhị, trống, phách v.v...

 

“Trang tuấn kiệt dáng hình sắt đá

Lão tiều phu vội vã phân bua

Biết thày ở một ngôi chùa

Chân kinh võ thuật bốn mùa thảnh thơi

 

Lão đi rừng gặp người bị nạn

Lục Vân Tiên mừng bạn cố tri

Hớn Minh quỳ xuống tức thì

Có hai lạng bạc nhâm nhi tuổi già

 

Công lão trượng khắc bia trong dạ

Tiều phu cười vàng đá gì đâu

Một mình sương gió dãi dầu

Chẳng màng danh lợi sang giàu ngày mai

 

Lộc rừng gánh hai vai đủ sống

Cũng qua ngày nghe trống cầm canh

Hồng trần xa lánh ẩn danh

Hươu nai suối mát trăng thanh bạn cùng

 

Hai ngã biết anh hùng tương ngộ

Hỏi họ tên để nhớ tạ ơn

Lão tiều trở lại lâm sơn

Ung dung rìu búa dập dờn cỏ may“

 

Trước hết Du thần đưa Lục vân Tiên bị Võ ác nhân bỏ rơi lăn lóc sắp chết đói và kiệt sức bên ngoài hang đá vào một khu rừng rậm, rồi lại được một Tiều phu đi ngang qua bắt gặp đang bị hôn mê bất tỉnh, khi tiều phu sờ tay lên hai lỗ mũi vần còn hơi thở, mới cõng cái xác nửa hồn mây về nhà thì lại gặp Hớn Minh người em kết nghiã của Lục vân Tiên. Lúc này Hớn Minh đang là một vị Hòa thượng trẻ trụ trì một ngôi chùa nhỏ tựa như cái am mây ở nơi hẻo lánh miền sơn cước hoang dã. Hớn Minh xin thay ông lão đốn củi nhận chăm sóc Lục vân Tiên tận tình. Huynh đệ hàn huyên kể chuyện về nhau, đã trải ra những gian lao vất vả nguy hiểm ra sao?

 

“Về tới chùa vào ngay câu chuyện

Huynh làm sao lại đến nơi đây?

Mù lòa tàn tật nhường này

Biết bao cạm bẫy đọa đày não thân

 

Vân Tiên kể tinh thần chao đảo

Nhận thư nhà cấp báo mẫu thân

Bỏ thi người đã từ trần

Tiểu đồng mắc nạn tiểu nhân hại người

 

Bị xô xuống biển khơi hút chết

Họ Võ kia muốn giết mình đi

Dật dờ như cánh chim di

Phận bèo trôi dạt vân vi nơi này

 

Còn Hớn Minh từ ngày huynh đệ

Võ miếu kia mới kể ngọn ngành

Vẫn chưa đi tới kinh thành

Loan Minh quan huyện bạo hành dân oan

 

Ngã Đặng Sinh lăng loàn hống hách

Gái nhà lành đành hạch nhiễu nhương

Giữa đường gặp kẻ bất lương

Ra tay trừ ác mà vương án đày

 

Quận Sóc Phang chuỗi ngày thảm thiết

Thù gãy chân muốn giết đệ đi

Đặng Sinh sai lính một khi

Thức ăn bỏ độc xác thì bỏ bao

 

Chúng chẳng ngờ mưu cao kế hiểm

Cai tù kia dấu diếm làm chi

Anh hào mã thượng tương tri

Mai danh ẩn tánh trụ trì chùa thương

 

Đệ vượt ngục mà nương cửa Phật

Bỗng thấy huynh lật đật tới đây

Thôi thì tới bước đường này

Ở nơi thanh tịnh tìm thày thuốc thang“

 

 

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 19“

 

“Lục Vân Tiên hai hàng lệ nhỏ

Bình châu sa lại nhớ xuân đường

Tuổi cao mưa gió thất thường

Làm sao biết được cố hương tủi sầu

 

Chòm mây bạc chân cầu thảm thiết

Cánh chim trời biền biệt tha phương

Heo may ngọn cỏ thê lương

Hữu tam bất hiếu mạch tương ứa trào“

 

Bình châu sa chỉ nước mắt tuôn ra như từ trong một cái bình châu. Xuân đườn là tiếng chỉ cha, xuân huyên chỉ mẹ tương tự như cách gọi trong truyện Kiều vậy.

 

Mạnh tử viết: “Bất hiếu hữu tam, vô hậu vi đại.

Thuấn bất cáo nhi thú, vị vô hậu dã. Quân tử di vi do cáo dã”

Ý của Mạnh tử cho rằng: “Tội bất hiếu có ba điều, mà không con nối dõi là lớn nhất. Vua Thuấn lấy vợ mà không thưa trình, xin phép cha mẹ, cũng vì sợ tội không con nối dõi. Vì thế đối với người quân tử kể như ngài đã thưa trình”.

 

Lục vân Tiên không chỉ buồn thương nhớ cha già đang ngày đêm mong mỏi đợi con trở về mà còn nhớ cả chú Tiểu đồng luôn theo hầu cận mình, không biết bây giờ thất lạc trôi dạt ở đâu?

 

“Thương tiểu đồng gian lao vất vả

Cũng vì mình mà đã chết oan

Quặn đau chín khúc ruột gan

Sương rơi đầu ngõ dao hàn cắt da

 

Vào những lúc chiều tà xế bóng

Một mình cha mong ngóng con về

Phong ba dặm nẻo sơn khê

Dập vùi biển hận bốn bề bão giông“

 

Hớn Minh chỉ còn biết vỗ về động viên an ủi huynh trưởng cố vượt qua khổ nạn này, nhật nguyệt tức mặt trời mặt trăng khi mờ khi sáng, hy vọng hết cơn bĩ cực lại có ngày thái lại. Tận cùng tắc biến ai mà biết được, đấng trượng phu tang bồng hồ hải không dễ để mình bị vùi dập mãi?

 

“Đấng trượng phu tang bồng hồ hải

Hớn Minh khuyên oan trái vô vàn

Sinh ra phải chịu nguy nan

Hai vầng nhật nguyệt thế gian tỏ mờ

 

Rồi có lúc thiên cơ lại đến

Khương Tử Nha vinh hiển trọn đời

Cam La mưu trí hơn người

Mới mười hai tuổi một thời lừng danh“

 

Khương Tử Nha được biết đến như một vị tướng tài vĩ đại và là người góp phần lập nên sự nghiệp nhà Chu kéo dài hơn 800 năm, là triều đại kéo dài nhất trong lịch sử Trung Quốc. Ông trở nên nổi tiếng trong văn hóa Đông Á qua điển tích Thái Công điếu ng ư, Thái Công câu cá hay còn gọi là Lã Vọng câu cá.

 

Cam La mưu sĩ thời Chiến quốc, năm 12 tuổi thờ Lã Bất Vi, tể tướng nhà Tần. ông được cử đi sứ nước Triệu, thuyết phục vua Triệu cắt đất 5 thành dâng Tần. Khi trở về, Cam La được Tần phong làm Thượng Khanh.

 

“Lục Vân Tiên thôi đành chờ đợi

Luyện võ công cùng với Hớn Minh

Nỗi lòng hiếu tử trung trinh

Cam lai khổ tận thần linh trợ phù

 

Hết bĩ cực âm u bóng tối

Động lòng trời mở lối đường mây

Cha con xum họp vui vầy

Tào khang ân nghĩa vơi đầy nỉ non“

 

Lục vân Tiên ở trong chùa nhỏ hàng ngày cùng Hớn Minh luyện võ công, sức khỏe đã dần dần hồi phục mười phần đã được bảy tám phần, riêng đôi mắt vẫn bị mù lòa, không có thuốc nào chữa khỏi. Lục vân Tiên rất nhớ cha già và hình bóng nàng Kiều nguyệt Nga in đậm trong tâm trí chàng.

 

“Giờ kể đến Thể Loan hớn hở

Dồi phấn son nhăn nhở Võ Công

Quỳnh Trang khấp khởi ngóng trông

Đợi Vương Tử Trực tơ hồng xe duyên

 

Trai anh hùng thuyền quyên ái mộ

Quan trạng nguyên hạ cố đến chơi

Vợ chồng vội vã ra mời

Thể Loan yểu điệu nụ cười lả lơi

 

Vương Tử Trực chơi vơi trước ngõ

Huynh trưởng đâu chẳng có ở đây?

Anh em bát nước vơi đầy

Tuy hai là một hẹn ngày hàn huyên“

 

Khi trạng nguyên cả văn lẫn Võ vương Tử trực đến nhà chơi thì không thấy đại ca Lục vân Tiên đâu? Chàng rất lấy làm ngạc nhiên khó hiểu…mà không có lời giải đáp thỏa đáng.

 

“Võ phú hộ huỳnh tuyền xa lắc

Họ Lục kia đã thác lâu rồi

Bệnh tình nguy kịch than ôi!

Thuốc nào chữa khỏi mệnh trời lìa xa

 

Vợ chồng lão làm ma tử tế

Lập đàn chay đủ lễ chiêu hồn

Cờ đen bóng quạ chập chờn

Cánh đồng hoang dã tủi hờn tóc xanh“

 

Vương tử Trực thất kinh choáng váng khi nghe hung tin Lục Vân Tiên đã từ trần. Muốn biết chuyện gì sảy ra giữa Phan kim Liên và võ Tòng hay Võ thể Loan và Vương tử Trực xin mời nghe video 20 sẽ rõ.

 

31.12.2019 Lu Hà

 

 

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 147

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 17“

 

Võ ác nhân đã lừa Lục vân Tiên đến hang vắng rồi bỏ chàng ở đó thật là rùng rợn kinh hoàng.

 

“Chàng rầu rĩ tái tê thểu não

Oán hờn căm lảo đảo toàn thân

Thế gian sao lắm bất nhân

Ác hơn lang sói vô luân tồi tàn

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 146

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 16“

 

Đúng như dự đoán của ông lão đánh cá đã khuyên Lục Vân Tiên đừng hy vọng gì ở cha con nhà họ Võ nữa, nhưng ông chỉ nói ý mong Vân Tiên hiểu là vợ chồng cha con nhà ấy đã thay lòng đổi dạ rồi. Khi Võ Công nhìn thấy bộ dạng Lục Vân Tiên loạng choạng sờ soạng bước đi lão đã ngán ngẩm mặt mày, nhưng Lục Vân Tiên mù lòa làm sao mà biết được sắc mặt người ta? Võ Công gượng gạo nói mấy câu chiếu lệ với ông lão đánh cá sau này sẽ cho người đến tận nhà trả ơn.

 

”Võ điền chủ ê chề mặt mũi

Chàng rể xưa lụi cụi bước đi

Khác nào mọi rợ man di

Còn đâu hào khí nam nhi một thời

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 145

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 14“

 

Trịnh Hâm gặp thày trò Lục Vân Tiên bị kẹt lại ở một quán nước, đường về Đông Thành còn quá xa. Lục Vân Tiên nhờ hắn giúp đỡ. Trịnh Hâm cũng từng là học trò của Qủy Cốc Tử, nàng Kiều Nguyệt Nga từng được cha cho đến chỗ Qủy Cốc tiên sinh học chữ. Qủy Cốc dấu hai nàng Nguyệt Nga và cô gái hầu tên là Kim Liên ở sau nhà, không để cho đám học trò nam sinh biết mặt. Nhưng mỗi bận Nguyệt Nga và cô hầu ra suối tắm đều bị Trịnh Hâm rình mò ngó trộm. Khi biết chuyện Lục Vân Tiên từng đánh cướp cứu nàng Kiều Nguyệt Nga hắn rất căm tức, cả khi chuyện Lục Vân Tiên có đính hôn với Võ thể Loan rồi, hắn vẫn không an tâm. Hắn quyết lấy mạng Lục Vân Tiên cho bằng được.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 144

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 12“

 

Tên Triệu Ngang cầm đầu một băng đảng xã hội đen ở trong làng với đủ mọi chiêu thức lừa đảo để kiếm tiền, chúng giả làm thày lang, rồi thày bói cuối cùng lại đẩy thày trò Lục Vân Tiên đến tên đạo sĩ có pháp thuật trừ ma diệt quỷ ở thôn Trà Hương. Lục Vân Tiên thì mù lòa ốm yếu nằm liệt giường, nên chúng dụ Tiểu Đồng chạy đi chạy lại các nơi để chúng vét đến đồng xu cuối cùng, chúng xử dụng kỹ năng vặt lông vịt, vặt từ từ cho đến không còn sợi lông nào để cho chúng vặt nữa. Thày trò Lục Vân Tiên chỉ còn cái áo rách và cái khố rách không lẽ chúng cũng lột nốt? Thật là dã man.

 

“Vừa đi khỏi chúng cười đắc ý

Khen Triệu Ngang mưu kế đặt bày

Liêu xiêu hiu hắt cỏ may

Chợ đông buôn bán chỉ ngay lối vào